28Września2026
25 września 2026 r. w siedzibie Przemyskiego Towarzystwa Kulturalnego odbyło się spotkanie zorganizowane przez Uniwersytet Ludowy Europy Karpat, którego gościem była dr Urszula Olbromska – historyczka sztuki, filolożka klasyczna i badaczka dziedzictwa kulturowego dawnych Kresów Rzeczypospolitej.
Spotkanie poświęcone było książce „O pamięci w kamieniu wyrytej. Polskie mogiły na cmentarzach pogranicza polsko-ukraińskiego”, wydanej przez Instytut POLONIKA. Publikacja jest owocem 13 lat badań terenowych prowadzonych w latach 2006–2019, które Autorka realizowała równolegle z pracą zawodową, poświęcając im swój wolny czas.
Badania rozpoczęły się na cmentarzu w Sądowej Wiszni, nazywanym „małym Łyczakowem”, a z czasem objęły ponad 60 nekropolii na terenie obecnego obwodu lwowskiego. Dokumentowano pochówki do 1945 roku, a najstarszy zarejestrowany grób z inskrypcją pochodzi z 1808 roku.
Podczas niezwykle ciekawej prezentacji multimedialnej dr Urszula Olbromska pokazała fotografie z wypraw badawczych i opowiedziała o kolejnych etapach pracy – inwentaryzacji nagrobków, odczytywaniu inskrypcji, dokumentacji fotograficznej, kwerendach archiwalnych i wywiadach środowiskowych. Była to często trudna praca w zaniedbanych, porośniętych roślinnością nekropoliach, prowadzona w różnych warunkach i wymagająca ogromnej cierpliwości oraz zaangażowania.
Szczególną rolę w książce odgrywają inskrypcje nagrobne, dzięki którym można przywrócić pamięć o ludziach i społecznościach tworzących historię tych ziem. Jak wybrzmiało podczas spotkania, cmentarz jest swoistą księgą pamięci, a każdy nagrobek – jedną z jej kart.
Po prezentacji był czas na pytania, rozmowę z Autorką i wspólną refleksję.
Na zakończenie spotkania, w imieniu Przemyskiego Towarzystwa Kulturalnego, przekazano dr Urszuli Olbromskiej pisemne podziękowanie od Prezesa PTK Marka Kuchcińskiego za przyjęcie zaproszenia, interesujące spotkanie oraz wieloletnią pracę na rzecz dokumentowania i zachowania polskiego dziedzictwa kulturowego i pamięci o dawnych mieszkańcach pogranicza.
Serdecznie dziękujemy dr Urszuli Olbromskiej za ciekawe podzielenie się wiedzą i efektami wieloletniej pracy. Dziękujemy również wszystkim uczestnikom za obecność, zainteresowanie i wspólnie spędzony czas.
Ocalając historie zapisane w kamieniu, ocalamy pamięć o ludziach i część naszego wspólnego dziedzictwa.
